Shloka 35
Utkramaṇa-sthāna and Ariṣṭa-lakṣaṇa: Yājñavalkya’s Instruction on Departure Pathways and Mortality Signs
एतन्निदर्शनं सम्यगसम्यगनिदर्शनम् । बुध्यमानाप्रबुद्धानां पृथग्पृथगरिंदम
etannidarśanaṃ samyag asamyag-anidarśanam | budhyamānāprabuddhānāṃ pṛthak pṛthag ariṃdama ||
Ito ang halimbawa ng tunay na wastong pagkaunawa—at ng hindi wasto. O manlulupig ng mga kaaway, para sa mga nagigising ngunit hindi pa ganap na gising, ang dalawang ito’y waring magkaiba: ang kaalaman ng marurunong ay nakabukod sapagkat nakasalig sa matibay na pangangatwiran at sa mga wastong paraan ng pag-alam; ngunit ang tinatawag na kaalaman ng mangmang ay di-mapagkakatiwalaan, salat sa lohikal na pagkakaugnay, kaya’t hindi tama—hiwalay sa naunang sinabi na wastong kaalaman.
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
Vasiṣṭha distinguishes valid, reasoned knowledge (samyak-jñāna) from unreliable, ungrounded notions taken as knowledge by the ignorant. True understanding is marked by coherence and proper justification; false understanding lacks these and must be recognized as separate.
In a didactic exchange within Śānti Parva, Vasiṣṭha addresses a king (called ariṃdama) and clarifies how to tell right insight from mistaken views, especially for seekers who are in the process of awakening but not yet fully established in wisdom.