Shloka 30
Utkramaṇa-sthāna and Ariṣṭa-lakṣaṇa: Yājñavalkya’s Instruction on Departure Pathways and Mortality Signs
यदा त्वेष गुणानेतान् प्राकृतानभिमन्यते । तदा स गुणहान्यै त॑ परमेवानुपश्यति
yadā tveṣa guṇān etān prākṛtān abhimanyate | tadā sa guṇahānyai taṁ paramevānupaśyati ||
Wika ni Vasiṣṭha: “Kapag itinuring ng sarili ang mga guṇa na ito bilang mga bunga ng Prakṛti at iniwan ang paniwalang ‘ako’ at ‘akin’ sa mga ito, kung gayon—sa mismong pagkapawi ng pagkapit sa mga guṇa—ang Kataas-taasan lamang ang kanyang mamamasdan. Sa pagtalikod sa maling pag-aakala na ang katawan at iba pa ang Sarili, natatanto niya ang sariling dalisay at pinakamataas na kalikasan.”
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
Liberation arises when one recognizes the guṇas as merely Prakṛti’s workings and drops egoic ownership of them; with guṇa-identification ended, one directly realizes the Supreme and one’s own pure nature beyond body and mind.
Vasiṣṭha is instructing about inner renunciation and discernment: the seeker shifts from identifying with material qualities and bodily self-notions to witnessing them as Prakṛti, culminating in realization of the highest Self (Paramātman).