अव्यक्त-गुण-पुरुषविवेकः | Avyakta, Guṇas, and Discrimination of Puruṣa
अक्षर: क्षरमात्मानमबुद्धिस्त्वभिमन्यते
akṣaraḥ kṣaram ātmānam abuddhis tv abhimanyate |
Wika ni Vasiṣṭha: Ang Sariling Di-nasisira (akṣara) ay napagkakamalang nasisira (kṣara) ng pag-unawang walang pagkilatis. Kahit hindi nag-aayuno o nagtatapa, iniisip ng tao na siya’y isang asceta; kahit hindi lumalakad saanman, iniisip niyang siya’y manlalakbay. Bagaman malaya sa pagkakabuhol sa sanlibutan, inaakala niyang siya’y makamundo; bagaman tunay na walang takot, iniisip niyang siya’y natatakot. Kaya, bagaman siya’y akṣara, iniisip niyang siya’y kṣara; at bagaman lampas sa abot ng talino, ipinagmamalaki pa rin niyang siya’y matalino—ito ang pagkakamaling etikal na bunga ng pagkalito tungkol sa Sarili.
वसिष्ठ उवाच
Misidentification is the root ethical and spiritual error: the imperishable Self is wrongly taken as perishable, leading to false self-images (ascetic, traveler, worldly, fearful) and pride in intellect even when the Self transcends intellect.
In Śānti Parva’s instruction on peace and liberation, Vasiṣṭha explains how delusion (abuddhi) makes one superimpose changing attributes onto the Self, producing contradictory self-conceptions and bondage in saṃsāra.