अव्यक्त-गुण-पुरुषविवेकः | Avyakta, Guṇas, and Discrimination of Puruṣa
डन्ड्धमेति च निर्दन्द्धस्तासु तास्विह योनिषु । शीर्षरोगेडक्षिरोगे च दन््तशूले गलग्रहे
daṇḍham eti ca nirdaṇḍhas tāsu tāsviha yoniṣu | śīrṣa-roge 'kṣi-roge ca danta-śūle gala-grahe ||
Sinabi ni Vasiṣṭha: Bagaman sa katotohanan ang Sarili ay hindi nakagapos at hindi nadadapuan ng mga salungatan, ito’y tumatanggap ng katawan—isinisilang sa iba’t ibang sinapupunan sa daigdig—at dahil dito’y nararanasan ang ligaya at sakit. Kaya minsan ay sumasakit ang ulo, minsan ay may karamdaman sa mata, minsan ay masakit ang ngipin, at minsan ay may sakit sa lalamunan—ipinapakita na ang buhay na may katawan ay di-maiiwasang may pasaning kirot ng laman, kahit ang Sarili sa likas nitong kalagayan ay malaya.
वसिष्ठ उवाच
The verse highlights the contrast between the Self’s intrinsic freedom (unbound by dualities) and the unavoidable pains that arise when consciousness is associated with a body through repeated births; it encourages dispassion and insight into the nature of embodied suffering.
Vasiṣṭha is explaining how, despite being essentially untouched, the individual in embodied existence passes through many births and experiences concrete bodily ailments—head, eye, tooth, and throat disorders—as examples of the pains that accompany worldly embodiment.