अव्यक्त-गुण-पुरुषविवेकः | Avyakta, Guṇas, and Discrimination of Puruṣa
श्रोत्रादीनि तु सर्वाणि पञ्चकर्मेन्द्रियाण्यथ । वागादीनि प्रवर्तन्ते गुणेष्विह गुणी: सह
śrotrādīni tu sarvāṇi pañcakarmendriyāṇy atha | vāgādīni pravartante guṇeṣv iha guṇī saha ||
Wika ni Vasiṣṭha: “Sa daigdig na ito, ang lahat ng kakayahang pandama na nagsisimula sa pagdinig, at gayundin ang limang sangkap ng pagkilos na nagsisimula sa pananalita, ay kumikilos lamang kaugnay ng kani-kanilang mga katangian (guṇa). Ang may-katawang nilalang, kasama ang mga katangiang ito, ay gumaganap sa pamamagitan ng mga katawang binubuo ng mga guṇa.”
वसिष्ठ उवाच
The verse teaches that the senses and organs of action do not act independently; they function only in connection with their corresponding guṇas/qualities. Ethical discipline and liberation-oriented insight begin by recognizing this guṇa-driven mechanism and reducing identification with it.
In Śānti Parva’s philosophical instruction, Vasiṣṭha explains the constitution and operation of embodied life: the sensory and active faculties arise and work within the field of guṇas, showing how the individual’s experience and conduct are conditioned by nature’s qualities.