Shloka 38
अव्यक्त-गुण-पुरुषविवेकः | Avyakta, Guṇas, and Discrimination of Puruṣa
भोक्तव्यानि मयैतानि देवलोकगतेन वै | इहैव चैनं भोक्ष्यामि शुभाशुभफलोदयम्
bhoaktavyāni mayaitāni devalokagatena vai | ihaiva cainaṁ bhokṣyāmi śubhāśubhaphalodayam ||
Wika ni Vasiṣṭha: “Iniisip niya: ‘Ang mga bungang ito’y dapat kong danasin pagdating ko sa daigdig ng mga diyos; at dito rin mismo ay daranasin ko ang sumisibol na bunga ng kabutihan at kasamaan.’ Kaya, sa pag-uudyok ng Prakṛti, ang mga salungatang pares—ligaya at pighati at iba pa—ay patuloy na umuulit ayon sa likas na takbo; ngunit ang sarili na nasa katawan, dahil sa kamangmangan, ay nag-aakala: ‘Sa akin lamang nakatuon ang mga paglusob na ito, at dapat akong magsikap na makatakas.’ Nakaugnay sa Prakṛti, ang taong nalilinlang ay nag-iisip: ‘Aakyat ako sa langit at tatamasa ng bunga ng lahat ng aking gawa; at ang hayag na bunga ng dating mabuti at masamang gawa ay dito ko pagdaraanan.’”
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
The verse highlights karmic causality and the delusion of personal doership: under the impulse of Prakṛti, pleasure and pain recur as natural opposites, but the ignorant self imagines ‘I alone am attacked’ and constructs plans about enjoying merit in heaven and suffering/experiencing other results here. The teaching points toward seeing these experiences as the unfolding of karma within nature, rather than as a uniquely personal assault.
Vasiṣṭha is instructing a king (addressed in the surrounding prose as ‘nareśvara’) in a reflective, philosophical mode. He describes how an embodied person, bound to Prakṛti, misinterprets the recurring experiences of life (dvandvas) and forms beliefs about where and how karmic fruits will be enjoyed—some in heaven (devaloka), some in the present world—thereby remaining entangled in sorrow and striving.