Shloka 36
अव्यक्त-गुण-पुरुषविवेकः | Avyakta, Guṇas, and Discrimination of Puruṣa
एवं द्वन्द्चान्यथैतानि समावर्तन्ति नित्यश: । ममैवैतानि जायन्ते धावन्ते तानि मामिति
evaṁ dvandvān yathaitāni samāvartanti nityaśaḥ | mamaivaitāni jāyante dhāvante tāni mām iti ||
Wika ni Vasiṣṭha: “Sa gayon, ang mga salungatang pares—gaya ng ligaya at pighati—ay paulit-ulit na bumabalik ayon sa likas na takbo. Ngunit ang sarili na nasa katawan, dahil sa kamangmangan, ay nag-aakala: ‘Para sa akin lamang ito sumisilang; sa akin ito sumasalakay.’ Sa pagtingin dito bilang personal na paglusob, nababagabag siya at nagmamadaling maghanap ng pagtakas. Sa katotohanan, ang taong nakaugnay sa Prakṛti ang siyang, sa pagkahibang, lumilikha ng gayong mga kuru-kuro—halimbawa: ‘Pupunta ako sa daigdig ng mga diyos at tatamasa ng bunga ng lahat ng aking gawa,’ o ‘Dito ko mismo pagdaraanan ang hayag na bunga ng mabuti at masamang gawa sa nakaraang buhay.’”
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
Dualities like pleasure and pain recur naturally; suffering intensifies when the self appropriates them as ‘happening to me.’ This egoic misreading, rooted in ignorance and identification with Prakṛti, fuels anxiety about escaping experiences and about enjoying or fearing karmic results.
Vasiṣṭha instructs a kingly listener (addressed as ‘Nareśvara’) in a reflective, philosophical discourse. He explains how the embodied person misconstrues recurring life-experiences as personal attacks and spins expectations about heavenly enjoyment and karmic fruition, thereby remaining bound to distress.