Shloka 29
अव्यक्त-गुण-पुरुषविवेकः | Avyakta, Guṇas, and Discrimination of Puruṣa
इस प्रकार आत्मा प्रकृतिके द्वारा अपने ही स्वरूपके अनेक विभाग करता है। वह कभी स्वाहा, कभी स्वधा, कभी वषट्कार और कभी नमस्कारमें प्रवृत्त होता है ।।
iti prakāreṇa ātmā prakṛtyā svasyā eva svarūpasya anekān vibhāgān karoti | sa kadācid svāhāyāṃ kadācid svadhāyāṃ kadācid vaṣaṭkāre kadācid namaskāre ca pravartate || yājanādhyāpana-dānaṃ tathaivāhuḥ pratigraham | yajanādhyayane caiva yac cānyad api kiṃcana ||
Sinabi ni Vasiṣṭha: “Sa ganitong paraan, ang Sarili (Self), na kumikilos sa pamamagitan ng Prakṛti (Kalikasan), ay hinahati ang iisang likas na anyo nito sa maraming tungkulin. Minsan ay kumikilos ito sa pormulang ‘svāhā’, minsan sa ‘svadhā’, minsan sa sigaw ng handog na ‘vaṣaṭ’, at minsan sa mga gawa ng mapitagang pagpupugay (namaskāra). Gayundin, binabanggit ng mga tao ang pamumuno sa mga sakripisyo, pagtuturo, pagbibigay ng kaloob, at pati pagtanggap ng mga handog; at ang paghahandog at pag-aaral—kasama ang iba pang mga tungkulin. Ang diwa: ang iisang panloob na Sarili ay lumilitaw na maraming gampanin at gawaing ritwal kapag ipinahahayag sa pamamagitan ng kalikasan at ng mga pananagutang panlipunan-panrelihiyon.”
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that the one Self appears to act in many different ways—ritual utterances, worship, teaching, giving, receiving—because it operates through Prakṛti and social-religious duties. Multiplicity belongs to functional expression, not to the essential unity of the Self.
Vasiṣṭha is instructing his listener in a reflective, dharma-oriented discourse: he lists ritual formulas and standard duties (sacrifice, study, teaching, charity, accepting gifts) to illustrate how a single inner principle seems divided into many roles within Vedic life.