Shloka 51
Adhyātma–Adhibhūta–Adhidaivata Correspondences and the Triguṇa Lakṣaṇas (Śānti-parva 301)
देहदोषांस्तथा ज्ञात्वा तेषां दुःखं च तत्त्वतः । देहविक्लवतां चैव सम्यग विज्ञाय तत्त्वतः
dehadoṣāṁs tathā jñātvā teṣāṁ duḥkhaṁ ca tattvataḥ | dehaviklavtāṁ caiva samyag vijñāya tattvataḥ ||
Wika ni Bhishma: Kapag nakilala na ang mga kapintasan na likas sa katawan, dapat ding maunawaan, sa katotohanan, ang pagdurusang nagmumula sa mga iyon. Gayundin, dapat makita nang wasto—ayon sa tunay na kalagayan—ang kahinaan at pagkabalisa ng katawan. Sa aral na ito, hinihikayat ni Bhishma ang malinaw na pagtanaw at makatarungang paglayo: sa pagtingin sa hangganan ng katawan at sa kirot na ibinubunga nito nang walang panlilinlang sa sarili, nagiging karapat-dapat ang tao sa katatagan, pagpipigil, at mas mataas na pag-unawa.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
To cultivate truthful discernment about the body: recognize its inherent defects, understand the suffering that follows from them, and clearly perceive bodily frailty. This realism supports ethical steadiness and detachment, reducing delusion-driven attachment.
In Shanti Parva, Bhishma continues instructing Yudhishthira on dharma and the path to peace after the war. Here he emphasizes reflective insight into embodied suffering as part of a broader teaching on restraint, dispassion, and right understanding.