Mahabharata — Shanti Parva, Shloka 106
Adhyātma–Adhibhūta–Adhidaivata Correspondences and the Triguṇa Lakṣaṇas (Śānti-parva 301)
समस्त ब्राह्मण, देवता और शान्तिका अनुभव करनेवाले लोग उसी अनन्त, अच्युत, ब्राह्मणहितैषी तथा परमदेव परमात्माकी स्तुति-प्रार्थना करते हैं। उनके गुणोंका चिन्तन करते हुए उनकी महिमाका गान करते हैं। योगमें उत्तम सिद्धिको प्राप्त हुए योगी तथा अपार ज्ञानवाले सांख्यवेत्ता पुरुष भी उसीके गुण गाते हैं ।।
amūrtes tasya kaunteya sāṅkhyaṁ mūrtir iti śrutiḥ | abhiśñānāni tasyāhur mataṁ hi bharatarṣabha ||
Sinabi ni Bhīṣma: “O anak ni Kuntī, ipinahahayag ng tradisyon na para sa Kataas-taasan—na sa katotohanan ay walang anyo—ang Sāṅkhya ay tinatawag na isang ‘anyo,’ isang paraan ng pagdama at pag-unawa sa Kanya. Inilalarawan ng mga pantas ang ilang natatanging palatandaan upang Siya’y makilala—ito, O toro sa angkan ng mga Bharata, ang pinagtibay na pagkaunawa. Sa ganitong diwa, ang lahat ng Brahmin, mga diyos, mga naghahanap ng kapayapaan, mga yoging nagkamit ng pinakamainam na siddhi, at mga dalubhasa sa Sāṅkhya ay inilalarawang nagkakaisa sa pagpupuri at pagninilay sa Walang-Hanggan, Di-Nabibigo, Kataas-taasang Panginoon, na itinatag ang buhay espirituwal sa paggalang, pananaw, at panloob na disiplina kaysa sa panlabas na ritwal lamang.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The Supreme is ultimately formless, yet tradition allows a practical ‘form’ of approach through Sāṅkhya—discriminative knowledge that analyzes reality and guides recognition of the Divine through defining characteristics rather than physical embodiment.
In the Śānti Parva instruction, Bhīṣma continues teaching Yudhiṣṭhira about the highest principles: how diverse spiritual authorities (śruti, yogins, sāṅkhyas) converge in praising the Supreme, and how philosophical discernment functions as an accepted means to apprehend the formless Absolute.