Shloka 41
Saṃhāra-krama (The Sequence of Cosmic Dissolution) — Yājñavalkya’s Discourse
स शीघ्रमचलप्रख्यं कर्म दग्ध्वा शुभाशुभम् । उत्तमं योगमास्थाय यदीच्छति विमुच्यते
sa śīghram acalaprakhyaṃ karma dagdhvā śubhāśubham | uttamaṃ yogam āsthāya yadīcchati vimucyate, amita-parākramī nareśa |
Sinabi ni Bhīṣma: “O hari na di masukat ang tapang, kapag ang yogin—matatag sa iisang tuon—ay pinag-iisa ang maselang Sarili at ang Kataas-taasang Sarili sa pamamagitan ng disiplinadong pagkapirmi ng loob sa mga sentro ng katawan (gaya ng pusod, lalamunan, ulo, puso, dibdib, mga tagiliran, mga mata, mga tainga, at ilong), kung nanaisin niya ay mabilis niyang sinusunog ang naipong kabutihan at kasamaan na tila bundok. Sa pagkanlong sa pinakadakilang Yoga, siya’y napapalaya.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that the highest yoga—marked by one-pointed dhāraṇā and inner union of the subtle self with the Supreme Self—can rapidly consume accumulated karma, both good and bad, culminating in liberation (mokṣa).
In the Shanti Parva’s instruction-setting, Bhishma addresses the king and explains a yogic path: through concentrated inner practice at various bodily loci and realization of union with Paramātman, a yogin can burn karmic residues and attain release.