Shloka 40
Saṃhāra-krama (The Sequence of Cosmic Dissolution) — Yājñavalkya’s Discourse
स्थानेष्वेतेषु यो योगी महाव्रतसमाहित: । आत्मना सूक्ष्ममात्मानं युद्धक्ते सम्यग्विशाम्पते
sthāneṣv eteṣu yo yogī mahāvrata-samāhitaḥ | ātmanā sūkṣmam ātmānaṁ yujyate samyag viśāṁ-pate ||
Sinabi ni Bhīṣma: “O panginoon ng mga tao, ang yogin na matatag sa dakilang panata at matibay ang pagkakalap ng isip, ay pinag-iisa ang maselang sarili at ang Kataas-taasang Sarili sa pamamagitan ng tuluy-tuloy na pagtuon sa mga himpilan ng katawan—gaya ng pusod, lalamunan, ulo, puso, dibdib, mga tagiliran, mga mata, mga tainga, at ilong. Kung nanaisin niya, mabilis niyang masusunog ang malalaking naipong gawaing mabuti at masama na tila bundok; at sa pagkanlong sa pinakadakilang yoga, nakakamit niya ang paglaya.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Through disciplined vows and one-pointed concentration (dhāraṇā) at specific inner loci, the yogin unites the subtle self with the Supreme; this higher yoga can rapidly consume accumulated good and bad karma, culminating in liberation.
In the Shanti Parva’s instruction to the king, Bhishma continues his exposition on yogic practice and liberation, describing how a focused ascetic uses meditative concentration to transcend karmic accumulation and attain moksha.