Shloka 7
अव्यक्तकालमान-निर्णयः
Measures of Time from the Unmanifest; Creation, Elements, and the Primacy of Mind
हंस उवाच इदं कार्यममृताशा: शृणोमि तपो दम: सत्यमात्माभिगुप्ति: । ग्रन्थीन् विमुच्य हृदयस्य सर्वान् प्रियाप्रिये स्वं वशमानयीत,हंसने कहा--अमृतभोजी देवताओ! मैं तो सुनता हूँ कि तप, इन्द्रियसंयम, सत्यभाषण और मनोनिग्रह आदि कार्य ही सबसे उत्तम हैं। हदयकी सारी गाँठें खोलकर प्रिय और अप्रियको अपने वशमें करे अर्थात् उनके लिये हर्ष एवं विषाद न करे
haṃsa uvāca | idaṃ kāryam amṛtāśāḥ śṛṇomi tapo damaḥ satyam ātmābhiguptiḥ | granthīn vimucya hṛdayasya sarvān priyāpriye svaṃ vaśam ānayet |
Sinabi ng Haṃsa: “O kayong naghahangad ng walang-kamatayan, narinig ko na ito ang pinakamataas na mga disiplina: pagsasakripisyo at pagninilay (tapas), pagpipigil sa mga pandama (dama), katotohanan (satya), at maingat na pagbabantay sa sarili. Kapag naluwagan na ang lahat ng buhol ng puso, dapat pasukuin sa sariling kapangyarihan ang kapwa kaaya-aya at di-kaaya-aya—upang hindi maghari sa isip ang tuwa o dalamhati.”
हंस उवाच
Educational Q&A
The verse teaches inner mastery: cultivate tapas (disciplined effort), dama (sense-restraint), satya (truthfulness), and vigilant self-guarding, and untie the heart’s knots of attachment so that pleasure and pain no longer dominate one’s responses.
Haṃsa, speaking as a spiritual instructor, addresses seekers of the deathless and summarizes the practical disciplines that lead toward liberation: ethical truth, restraint, austerity, and detachment from emotional reactivity to what is liked or disliked.