Shloka 26
अव्यक्त-प्रबोधः (Awakening to the Unmanifest): The 25th and 26th Principles and Eligibility for Brahma-vidyā
नरश्रेष्ठ! ब्राह्मण, क्षत्रिय और वैश्य--ये तीन वर्ण द्विजाति कहलाते हैं। उपर्युक्त धर्मोमें इन्हींका अधिकार है ।।
naraśreṣṭha! brāhmaṇa, kṣatriya aura vaiśya—ye trayaḥ varṇā dvijātayaḥ kathyante; uparyukteṣu dharmeṣu eṣām eva adhikāraḥ. vikarmāvasthitā varṇāḥ patante nṛpate trayaḥ; unnamanti yathāsantam āśritya iha svakarmasu. nareśvara! ye trayaḥ varṇā viparīta-karmeṣu pravṛttāḥ san patitā bhavanti; satpuruṣān āśritya sva-sva-karmaṇi sthitvā yathā unnatiḥ, tathā viparīta-karmācaraṇena patanam api bhavati.
O pinakamainam sa mga tao! Ang Brahmana, Kshatriya, at Vaishya—ang tatlong varna na ito ay tinatawag na “dalawang-beses na isinilang” (dvija), at sila ang may karapatang magtaglay ng mga tungkuling dharma na inilarawan sa itaas. O hari! Kapag ang tatlong uring ito ay tumungo sa mga gawaing ipinagbabawal o salungat sa kanilang itinakdang tungkulin, sila’y bumabagsak mula sa nararapat na kalagayan. Ngunit kapag sa mundong ito ay sumasandig sila sa patnubay ng mga mabubuting tao at nananatiling matatag sa kani-kanilang itinakdang gawain, sila’y umaangat ayon sa nararapat. O panginoon ng mga tao! Kung paanong ang pagsunod sa sariling dharma sa ilalim ng kanlungan ng mga banal ay nagdudulot ng pag-angat, gayon din ang pagsasagawa ng salungat na gawa ay nagdudulot ng pagbulusok.
पराशर उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that the three twice-born orders (Brahmin, Kshatriya, Vaishya) rise when they adhere to their own prescribed duties under the guidance of virtuous people, and they fall when they engage in actions contrary to their dharma (vikarma/viparīta-karma).
Parāśara addresses a king, explaining a principle of social-ethical order: eligibility for certain dharmas belongs to the twice-born, and their prosperity or downfall depends on whether they remain established in their own duties or deviate into forbidden conduct.