अव्यक्त-प्रबोधः (Awakening to the Unmanifest): The 25th and 26th Principles and Eligibility for Brahma-vidyā
यत्र तत्र कथं जाता: स्वयोनिं मुनयो गता: । शुद्धयोनौ समुत्पन्ना वियोनौ च तथा परे
yatra tatra kathaṁ jātāḥ svayoniṁ munayo gatāḥ | śuddhayonau samutpannā viyonau ca tathā pare ||
Tinanong ni Janaka: “Paano naging kinikilalang Brahmin ang mga muni, kahit ipinanganak sila rito’t roon sa iba’t ibang kalagayan? Yaong mga isinilang sa ‘dalisay na sinapupunan’ at gayundin ang mga isinilang sa ‘di-karaniwan’ o salungat na sinapupunan—sa anong paraan silang lahat nakarating sa Brahminhood?”
जनक उवाच
The verse frames a dharmic inquiry: if sages can arise from varied births, then Brahminhood cannot be reduced to mere birth; it must be connected to inner purification—truthfulness, self-control, austerity, learning, and realization—through which one ‘attains’ the rightful spiritual status.
King Janaka, in a dialogue on dharma in the Śānti Parva, challenges a simplistic birth-based view of varna by asking how ṛṣis and munis born in both ‘approved’ and ‘irregular’ circumstances nevertheless became acknowledged as Brahmins.