Shloka 9
Vidyā–Avidyā and the Twenty-Fifth Principle
Sāṃkhya–Yoga Clarification
ततो मानेन सम्पन्नो रक्षन्नात्मपराजयम् । करोति येन भोगी स्यामिति तस्माद् विनश्यति,धनसे जब लोकमें सम्मान बढ़ता है, तब वह मानसम्पन्न पुरुष सदा अपने अपमानसे बचनेके लिये प्रयत्न करता रहता है एवं “मैं भोग-सामग्रियोंसे सम्पन्न होऊँ” यह उद्देश्य लेकर ही वह सारा कार्य करता है और इसी प्रयत्नमें एक दिन नष्ट हो जाता है
tato mānena sampanno rakṣann ātma-parājayam | karoti yena bhogī syām iti tasmād vinaśyati ||
Pagkaraan, kapag ang tao’y nagkamit ng dangal sa lipunan, walang tigil siyang nagsisikap na iligtas ang sarili sa kahihiyan. Taglay ang layuning, “Nawa’y maging taong sagana sa mga bagay na ikaliligaya,” ginagawa niya ang lahat; at sa mismong pagsisikap na iyon, darating ang araw na siya’y mapapahamak.
पराशर उवाच
Educational Q&A
Honor can intensify ego and fear of disgrace; when actions are driven by the goal of becoming a pleasure-seeker (bhogī), the person becomes trapped in restless striving that culminates in ruin.
Parāśara is instructing about the psychological chain: social respect (māna) leads to defensive self-protection against insult, then to pleasure-centered ambition, and finally to destruction caused by that very obsession.