Adhyāya 284: Tapas as a Corrective to Household Attachment
Parāśara’s Instruction
शिल्पिक: शिसल्पिनां श्रेष्ठ: सर्वशिल्पप्रवर्तक: । भगनेत्राड्कुशश्वण्ड: पूष्णो दन्तविनाशन:
śilpikaḥ śilpināṁ śreṣṭhaḥ sarvaśilpapravartakaḥ | bhaganetrāṅkuśaśvaṇḍaḥ pūṣṇo dantavināśanaḥ ||
Wika ni Bhīṣma: Ikaw ang pinakadakila sa mga alagad ng sining at paggawa, ang pinagmulan at tagapagpasulong ng bawat uri ng kasanayan. Ikaw ang kapangyarihang dumurog sa mata ni Bhaga, ang sumira sa mga ngipin ni Pūṣan, at ang may hawak ng panggabay na kawit at ng tungkod—na inaalala sa mga bakas ng iyong mabagsik na lakas na nagwawasto. Ipinahihiwatig ng taludtod ang aral na maging ang mga diyos ay napipigil kapag nilalabag ang kaayusan, at ang kapangyarihang sumisira ay siya ring nagtatatag ng disiplina upang umunlad ang mga sining at tungkulin ng lipunan.
भीष्म उवाच
The verse presents a model of authority that both disciplines and enables: the same divine force that punishes transgression (even among gods) is also the source that establishes and sustains the ordered practices—arts, crafts, and duties—by which society functions in harmony with dharma.
Bhīṣma is listing epithets and identifying marks of a powerful deity (commonly understood as Rudra/Śiva): he is praised as the supreme patron of crafts, and recalled through mythic acts—blinding Bhaga and breaking Pūṣan’s teeth—motifs associated with the chastisement of the gods in the context of sacrificial conflict (often linked to the Dakṣa-yajña tradition).