Previous Verse
Next Verse

Shloka 122

Adhyāya 284: Tapas as a Corrective to Household Attachment

Parāśara’s Instruction

ब्राह्मणा: क्षत्रिया वैश्या: शूद्रा वर्णावराश्च ये त्वमेव मेघसंघाश्न विद्युत्स्तनितगर्जित:

brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ śūdrā varṇāvarāś ca ye tvam eva meghasaṅghāś ca vidyut-stanita-garjitāḥ

Wika ni Bhīṣma: “Ang mga Brāhmaṇa, Kṣatriya, Vaiśya, at Śūdra—pati yaong nasa labas ng apat na kaayusan—ay pawang mga anyo Mo. Ang nagkakapal na ulap, ang kidlat, at ang ugong ng kulog ay Ikaw rin.”

ब्राह्मणाःBrahmins
ब्राह्मणाः:
Karta
TypeNoun
Rootब्राह्मण
FormMasculine, Nominative, Plural
क्षत्रियाःKshatriyas
क्षत्रियाः:
Karta
TypeNoun
Rootक्षत्रिय
FormMasculine, Nominative, Plural
वैश्याःVaishyas
वैश्याः:
Karta
TypeNoun
Rootवैश्य
FormMasculine, Nominative, Plural
शूद्राःShudras
शूद्राः:
Karta
TypeNoun
Rootशूद्र
FormMasculine, Nominative, Plural
वर्णावराःthose lower than the (four) varnas
वर्णावराः:
Karta
TypeNoun
Rootवर्णावर
FormMasculine, Nominative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
येwho/which
ये:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Plural
त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormNominative, Singular
एवindeed/alone
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
मेघसङ्घाःmasses/hosts of clouds
मेघसङ्घाः:
Karta
TypeNoun
Rootमेघसङ्घ
FormMasculine, Nominative, Plural
असिare
असि:
TypeVerb
Rootअस्
FormPresent, Second, Singular, Parasmaipada
विद्युत्lightning
विद्युत्:
Karta
TypeNoun
Rootविद्युत्
FormFeminine, Nominative, Singular
स्तनितthunder (rumbling)
स्तनित:
Karta
TypeNoun
Rootस्तनित
FormNeuter, Nominative, Singular
गर्जितःroar/peal (of thunder)
गर्जितः:
Karta
TypeNoun
Rootगर्जित
FormMasculine, Nominative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
B
Brāhmaṇas
K
Kṣatriyas
V
Vaiśyas
Ś
Śūdras
V
Varṇāvaras (outside the four varṇas)
C
cloud-masses
L
lightning
T
thunder/rumbling

Educational Q&A

The verse teaches a vision of the Divine as all-encompassing: social groups (the four varṇas and those beyond them) and natural phenomena (clouds, lightning, thunder) are presented as manifestations of the same ultimate reality, encouraging reverence, humility, and non-sectarian ethical regard.

In Śānti Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on dharma and higher spiritual understanding. Here he speaks in a devotional-theological mode, describing the deity’s cosmic pervasiveness by identifying human society and the forces of nature as the deity’s own forms.