Shloka 47

Adhyāya 283: Varṇa-vṛtti, Nyāya-ārjana, and the Decline-and-Restoration of Dharma (वर्णवृत्तिः न्यायार्जनं च)

Devanagari script

रुद्रकोपान्महाकाया: कालाग्निसदृशोपमा: । क्षोभयन्‌ सुरसैन्यानि भीषयन्त: समन्ततः,वे विशालकाय भूत रुद्रदेवके क्रोधसे कालाग्निके समान होकर देवताओंकी सेनाओंको चारों ओरसे डराने और शक्षुब्ध करने लगे

Transliteration

rudrakopān mahākāyāḥ kālāgnisadṛśopamāḥ | kṣobhayan surasainyāni bhīṣayantaḥ samantataḥ ||

Translation

Sinabi ni Daksha: “Mula sa poot ni Rudra ay sumilang ang mga nilalang na dambuhala, na maihahambing sa apoy ni Kāla sa wakas ng isang yugto. Ginulo nila ang mga hukbo ng mga diyos at tinakot sila sa lahat ng panig.”

Word by Word

• रुद्रकोपात्: from Rudra's wrath
• रुद्रकोपात्: Apadana
• Type: Noun
• Root: रुद्र-कोप
• Form: Masculine, Ablative, Singular

• महाकायाः: huge-bodied
• महाकायाः: Karta
• Type: Adjective
• Root: महाकाय
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• कालाग्निसदृशोपमाः: comparable to the fire of Time (cosmic conflagration)
• कालाग्निसदृशोपमाः: Karta
• Type: Adjective
• Root: कालाग्नि-सदृश-उपम
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• क्षोभयन्: agitating, shaking
• क्षोभयन्: Karta
• Type: Verb
• Root: क्षुभ्
• Form: Masculine, Nominative, Singular, शतृ (present active participle)

• सुरसैन्यानि: the armies of the gods
• सुरसैन्यानि: Karma
• Type: Noun
• Root: सुर-सैन्य
• Form: Neuter, Accusative, Plural

• भीषयन्तः: terrifying
• भीषयन्तः: Karta
• Type: Verb
• Root: भीष्
• Form: Masculine, Nominative, Plural, शतृ (present active participle)

• समन्ततः: on all sides, all around
• समन्ततः: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: समन्ततः

Speaker

दक्ष उवाच

Characters & Entities

• Daksha
• Rudra (Śiva)
• Devas (Suras)
• Sura-sainyas (armies of the gods)
• Kālāgni (the cosmic fire of Time)