Shloka 24
Aśmagīta: Janaka’s Inquiry on Loss, Kāla, and the Limits of Control (अश्मगीता)
सन्ति पुत्रा: सुबहवो दरिद्राणामनिच्छताम् । नास्ति पुत्र: समृद्धानां विचित्र विधिचेष्टितम्,जो दरिद्र हैं और संतानकी इच्छा नहीं रखते हैं, उनके तो बहुत-से पुत्र हो जाते हैं और जो धनवान हैं, उनमेंसे किसी-किसीको एक पुत्र भी नहीं प्राप्त होता। विधाताकी चेष्टा बड़ी विचित्र है
santi putrāḥ subahavo daridrāṇām anicchatām | nāsti putraḥ samṛddhānāṃ vicitra-vidhi-ceṣṭitam ||
Napansin ni Janaka na ang tadhana ay namamahagi ng mga biyaya ng daigdig sa paraang di inaasahan: ang dukha na ni hindi naghahangad ng anak ay madalas pang magkaroon ng maraming anak na lalaki, samantalang sa mga mayaman ay may ilan na hindi man lamang magkamit ng kahit isang anak na lalaki. Kaya’t tunay na kakaiba ang pagkilos ng Tagapag-ayos ng kapalaran—paalaala na huwag sukatin ang kabutihan o ligaya sa panlabas na yaman lamang.
जनक उवाच
Educational Q&A
Worldly outcomes such as wealth and progeny do not reliably correspond to desire, effort, or even apparent merit; destiny operates in complex ways. The verse encourages humility, non-judgment, and a measure of detachment from external markers of success.
King Janaka is reflecting on the unpredictability of human fortunes. He points to a social observation—poor people may have many children despite not seeking them, while some rich people remain without a son—to illustrate the mysterious workings of fate (vidhi).