Shloka 36
श्रेयो-धर्मकर्मविचारः
Inquiry into Śreyas, Dharma, and Karma
शतं सहस्राणि चतुर्दशेह परागतिर्जीवगणस्य दैत्य | आरोहणं तत्कृतमेव विद्धि स्थान तथा नि:सरणं च तेषाम्
śataṁ sahasrāṇi caturdaśeha parāgatir jīvagaṇasya daitya | ārohaṇaṁ tatkṛtam eva viddhi sthānaṁ tathā niḥsaraṇaṁ ca teṣām ||
Wika ni Bhīṣma: “O Daitya, ang kabuuang saklaw ng mga hantungan sa paglalakbay ng muling pagsilang ng napakaraming nilalang ay ipinahahayag dito na labing-apat na raang libo. Alamin na ang pag-akyat nila sa mas matataas na daigdig ay natutupad sa pamamagitan ng mismong labing-apat na kasangkapang iyon; gayundin, ang pananatili nila sa mga tiyak na kalagayan at ang pag-alis o pagbagsak mula roon ay nagaganap na umaasa sa mga iyon. Kaya dapat maunawaan na ang moral na pagtuon ng mga panlabas at panloob na kakayahan ang nagtatakda kung ang isang nilalang ay aangat, mananatili, o babagsak.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A being’s rise to higher states, stability in a given state, and fall from it are governed by the functioning and moral orientation of the fourteen instruments (five sense-organs, five action-organs, and the inner faculties such as mind and intellect). Hence ethical discipline of these faculties is decisive for one’s destiny.
In Bhīṣma’s instruction during the Śānti Parva, he addresses a Daitya-lord and explains a cosmological-ethical account of how living beings experience many kinds of destinies, emphasizing that these outcomes depend on the operation of the senses and inner faculties.