Shloka 24
Adhyāya 270 — Yudhiṣṭhira’s inquiry on saṃnyāsa; Bhīṣma on calculable time, tamas, and karma
Vṛtra–Uśanā exemplum begins
कुण्डधार उवाच नाहं धनानि याचामि ब्राह्म॒णाय धनप्रद,कुण्डधार बोला--धनदाता देव! मैं ब्राह्मणके लिये धनकी याचना नहीं करता हूँ। मेरी इच्छा है कि मेरे इस भक्तपर किसी और प्रकारका ही अनुग्रह किया जाय। मैं अपने इस भक्तको रत्नोंसे भरी हुई पृथ्वी अथवा रत्नोंका विशाल भण्डार नहीं देना चाहता। मेरी तो यह इच्छा है कि यह धर्मात्मा हो। इसकी बुद्धि धर्ममें लगी रहे तथा यह धर्मसे ही जीवन- निर्वाह करे। इसके जीवनमें धर्मकी ही प्रधानता रहे। इसीको मैं इसके लिये महान् अनुग्रह मानता हूँ
kuṇḍadhāra uvāca | nāhaṃ dhanāni yācāmi brāhmaṇāya dhanaprada | na ca ratnapṛthivīṃ tasmai dātuṃ vā ratnasañcayam | mama tv eṣā matiḥ śreṣṭhā yathā dharmātmā bhavet | dharme buddhir asya satataṃ dharmeṇaiva ca jīvikā | dharmapradhānaṃ jīvitaṃ tad asmai paramānugraham ||
Sinabi ni Kuṇḍadhāra: “O tagapagkaloob ng yaman, hindi ako humihingi ng kayamanan para sa brahmanang ito. Hindi ko ninanais na ipagkaloob sa kanya ang daigdig na punô ng hiyas o isang napakalaking imbakan ng mga batong mahalaga. Ito ang pinakamataas kong hangarin: na siya’y maging tunay na nakatuon sa dharma; na ang kanyang pag-unawa ay manatiling matatag na nakaugat sa dharma; na mabuhay siya sa dharma lamang, at gawing dharma ang pangunahing tuntunin ng kanyang pamumuhay. Ito, para sa akin, ang pinakadakilang biyaya para sa kanya.”
कुण्डधार उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that the highest blessing is not material prosperity but steadfast commitment to dharma—clear moral discernment, a life guided by righteousness, and livelihood earned through ethical means.
Kuṇḍadhāra addresses a ‘wealth-giver’ and refuses to request riches for a brāhmaṇa devotee. Instead, he asks for a deeper boon: that the devotee become dharma-centered in character, thought, and livelihood, treating this as the greatest form of divine favor.