Shloka 28
तृष्णाक्षय-उपदेशः
Instruction on the Cessation of Craving
द्वाराणि यस्य सर्वाणि सुगुप्तानि मनीषिण: । उपस्थमुदरं बाहू वाक् चतुर्थी स वै द्विज:,जिस मनीषी पुरुषके उपस्थ, उदर, हाथ-पैर और वाणी--ये सभी द्वार पूर्णतः रक्षित हैं, वही वास्तवमें ब्राह्मण है
dvārāṇi yasya sarvāṇi sugoptāni manīṣiṇaḥ | upastham udaraṃ bāhū vāk caturthī sa vai dvijaḥ ||
Sinabi ni Kapila: Ang tunay na marunong ay yaong ang lahat ng kanyang mga tarangkahan ay mahigpit na nababantayan—ang pita ng laman, ang pagnanasa ng tiyan, ang mga bisig (ang kapangyarihang kumilos at umagaw), at ang pananalita bilang ikaapat. Ang gayong may pagpipigil-sa-sarili lamang ang karapat-dapat tawaging “dalawang ulit na isinilang” (dvija/brāhmaṇa sa diwang etikal), sapagkat ang kanyang asal ay pinangangalagaan ng disiplina at hindi hinihila ng pagnanasa.
कपिल उवाच
Educational Q&A
Brahminhood is defined by disciplined restraint: guarding desire (sex), appetite (food), the power of action (arms), and speech. Ethical identity is grounded in self-mastery rather than mere birth or ritual.
In the Śānti Parva’s instruction on dharma and liberation-oriented conduct, Kapila delivers a didactic statement redefining the ‘dvija’ as the person who protects key ‘gates’ of behavior through vigilance and wisdom.