Shloka 11
राजधर्मः—राष्ट्ररक्षणं, दण्डनीतिः, हयग्रीवोपाख्यानम्
Royal Duty: Protection, Penal Policy, and the Hayagrīva Exemplum
नाकालतो म्रियते जायते वा नाकालतो व्याहरते च बाल: । नाकालतो यौवनमभ्युपैति नाकालतो रोहति बीजमुप्तम्
na kālato mriyate jāyate vā na kālato vyāharate ca bālaḥ | na kālato yauvanam abhyupaiti na kālato rohati bījam uptam ||
Wika ni Vyāsa: Walang namamatay bago ang itinakdang oras, at wala ring isinisilang bago iyon; ni ang bata man ay hindi nagsisimulang magsalita bago ang kanyang panahon. Dumarating din ang kabataan sa takdang panahon, at ang binhing inihasik ay sumisibol lamang kapag dumating na ang nararapat na oras. Kaya, ang mga pagbabago sa daigdig ay nagaganap sa ilalim ng pamamahala ng Panahon, na nagtuturo ng pagtitiyaga at katatagan sa harap ng pakinabang at pagkalugi.
व्यास उवाच
Educational Q&A
The verse teaches the sovereignty of kāla (time): birth, death, speech, maturation, and growth occur only when their proper time arrives. Ethically, it encourages patience, acceptance, and steadiness rather than anxiety over outcomes that cannot be forced.
In the didactic setting of Śānti Parva, Vyāsa delivers an instruction emphasizing that life-events unfold according to time’s order. He illustrates this with everyday examples—child development, the onset of youth, and a seed’s sprouting—to ground a moral lesson in observable nature.