Shloka 7
महाभूत–इन्द्रिय–मनस्–बुद्धि–अन्तरात्मा विवेकः | Discrimination of Elements, Senses, Mind, Intellect, and Inner Self
अफालकुष् व्रीहियवं नीवारं विघसानि च । हवींषि सम्प्रयच्छेत मखेष्वत्रापि पजचसु
Vyāsa uvāca — aphāla-kṛṣṭaṁ vrīhi-yavaṁ nīvāraṁ vighasāni ca | havīṁṣi samprayaccheta makheṣv atrāpi pañcasu ||
Wika ni Vyāsa: “Ang pantas na nananahan sa gubat ay dapat mabuhay sa bigas at sebada na tumubo sa lupang hindi naararo, sa ligaw na butil (nīvāra), at sa mga natira matapos pakainin ang mga panauhin. Kahit nasa yugto ng pamumuhay sa gubat, dapat niyang ialay at ipamahagi nang wasto ang mga handog na havis sa limang araw-araw na dakilang paghahandog. Kaya’t ang pagtalikod ay hindi pagpapabaya: ang payak na kabuhayan ay kaakibat ng tuloy-tuloy na tungkulin sa mga diyos, sa mga ninuno, sa mga nilalang, at sa mga panauhin.”
व्यास उवाच
Educational Q&A
A forest-dweller should live with minimal harm—using naturally available grains and what remains after serving others—while still maintaining the discipline of the five daily sacrifices. Renunciation is framed as ethical restraint plus ongoing responsibility.
Vyāsa is describing proper conduct for the vānaprastha/forest stage: the muni’s permitted foods (uncultivated grains, wild rice, and leftovers after hospitality) and the continued performance of the pañca-mahāyajñas through offering and distribution of havis.