Shloka 15
कामबन्धन-निवृत्ति तथा शान्तिलक्षण-उपदेशः | Release from Desire-Bondage and the Marks of Peace
वृद्धबालातुरैर्वेद्यैज्ञातिसम्बन्धिबान्धवै: । मातापितृभ्यां जामीकभ्ि भ्रात्रा पुत्रेण भार्यया
vṛddha-bāla-āturaiḥ vaidyaiḥ jñāti-sambandhi-bāndhavaiḥ | mātā-pitṛbhyāṃ jāmikabhi bhrātrā putreṇa bhāryayā ||
Wika ni Vyāsa: Ang maybahay ay dapat laging magtaglay ng pag-ibig sa sarili niyang asawa, supilin ang mga pandama, at huwag maghanap ng kapintasan sa kabutihan ng iba. Huwag siyang makipagtalo sa mga pari at tagapagganap ng yajña, sa mga guro, sa tiyuhin sa ina, sa mga panauhin, sa mga humihingi ng kanlungan, sa matatanda, sa mga bata, sa maysakit, sa mga manggagamot, sa mga kababayan sa sariling pamayanan, sa mga kamag-anak at kaibigan, sa ina at ama, sa mga babae sa sambahayan, sa mga kapatid na lalaki, sa mga anak na lalaki, sa asawa, sa mga anak na babae, at sa mga lingkod. Ang tumitigil sa pakikipag-away sa lahat ng ito ay napapalaya sa bawat kasalanan.
व्यास उवाच
Educational Q&A
The verse teaches gṛhastha-dharma: cultivate love and fidelity within marriage, practice sense-restraint (becoming jitendriya), refrain from fault-finding, and renounce quarrels—especially with those who deserve protection, respect, or care (elders, children, the sick, guests, teachers, parents, and dependents). Such restraint and harmony are presented as a means to freedom from sin.
In Śānti Parva’s instruction on dharma after the war, Vyāsa delivers ethical guidance. Here he lists categories of people with whom a householder should not contend, emphasizing social and familial concord as a practical discipline leading to moral purification.