Shloka 7
Adhyāya 241: Guṇa-sṛṣṭi, Kṣetrajña-sākṣitva, and Śama through Ātma-jñāna (गुणसृष्टिः, क्षेत्रज्ञसाक्षित्वं, शमः)
कर्मणा बध्यते जन्तुर्विद्यया तु प्रमुच्यते । तस्मात् कर्म न कुर्वन्ति यतय: पारदर्शिन:,“सकामकर्मसे मनुष्य बन्धनमें पड़ता है और ज्ञानसे मुक्त हो जाता है, अतः दूरदर्शी यति कर्म नहीं करते हैं
karmaṇā badhyate jantur vidyayā tu pramucyate | tasmāt karma na kurvanti yatayaḥ pāradarśinaḥ ||
Wika ni Bhishma: “Ang nilalang ay nagagapos ng gawa, ngunit napapalaya ng tunay na kaalaman. Kaya ang mga asetikong malayo ang tanaw ay hindi nakikibahagi sa gawa—sapagkat batid nila na ang mga gawang inuudyukan ng pagnanasa ay nagbubuslo sa kaluluwa sa pagkaalipin, samantalang ang pag-unawa ay humahantong sa paglaya.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Actions performed with attachment to results create bondage for the embodied being, whereas liberating knowledge (vidyā) leads to release; hence discerning renunciants avoid result-producing action and prioritize insight that ends saṃsāra.
In the Śānti Parva’s instruction on dharma and liberation, Bhishma teaches Yudhiṣṭhira about the contrast between karmic bondage and freedom through knowledge, presenting the renunciant ideal of the far-seeing yati.