Adhyāya 240: Indriya–Manas–Buddhi–Ātman — The Inner Hierarchy and Restraint (इन्द्रिय-मनस्-बुद्धि-आत्म-क्रमः)
सत्त्वसंसेवनाद धीरो निद्रामुच्छेत्तुमरहति । विद्वानोंने योगके जो काम
sattvasaṁsevanād dhīro nidrām ucchettum arhati | vidvān yoge ye kāma-krodha-lobha-bhayaṁ ca pañcamaṁ svapnam—ime pañca doṣā uktās teṣāṁ pūrṇatayā ucchedaṁ kuryāt | teṣu krodhaṁ śamena jayet, kāmaṁ saṅkalpa-tyāgena parājayet, tathā dhīraḥ sattvaguṇa-sevanena nidrāyā ucchedaṁ kartum śaknoti ||
Wika ni Vyāsa: Sa paglinang ng sattva, ang taong matatag ay nagiging karapat-dapat na putulin ang pagtulog. Ipinahayag ng mga pantas ang limang kapintasan na humahadlang sa yoga—pagnanasa, galit, kasakiman, takot, at bilang ikalima, panaginip; dapat itong bunutin nang lubos. Sa mga ito, ang galit ay dinaraig sa payapang pagpipigil sa sarili; ang pagnanasa ay tinatalo sa pagtalikod sa mapilit na layon at pasya; at ang matibay ang loob, sa pag-asa sa katangiang sattva, ay makalalampas maging sa pagtulog.
व्यास उवाच
Yoga requires uprooting five inner obstacles—desire, anger, greed, fear, and dreaming. Anger is subdued through śama (mental restraint), desire through abandoning saṅkalpa (compulsive intention), and sleep is overcome by cultivating sattva (clarity and purity).
In the instruction-heavy Shānti Parva, Vyāsa delivers a didactic teaching on inner discipline, listing psychological impediments to yogic practice and prescribing specific methods of conquest grounded in self-restraint and the cultivation of sattva.