अध्यात्म-तत्त्व-निर्णयः
Adhyātma Taxonomy: Elements, Faculties, and Guṇas
नदद्वारं पुरं गत्वा हंसो हि नियतो वशी । ईश: सर्वस्य भूतस्य स्थावरस्य चरस्य च,स्थावर-जंगम सभी प्राणियोंका ईश्वर स्वाधीन परमात्मा नव द्वारोंवाले शरीरमें प्रवेश करके हंस (जीव) रूपसे स्थिरतापूर्वक स्थित है
nava-dvāraṁ puraṁ gatvā haṁso hi niyato vaśī | īśaḥ sarvasya bhūtasya sthāvarasya carasya ca ||
Sinabi ni Vyāsa: Pagpasok sa lungsod na may siyam na tarangkahan—ang katawan ng tao—ang haṁsa, ang Sariling nananahan sa loob, ay nananatiling matatag at may pagpipigil-sa-sarili. Siya ang Panginoon ng lahat ng nilalang, maging yaong di-gumagalaw at yaong gumagalaw; bagama’t nasa loob ng buhay na may katawan, nananatili Siyang makapangyarihan at di-nagagapos. Itinuturo nito ang pamamahala sa loob: ang pagkilala sa Kataas-taasan bilang naghahari sa lahat ng nilalang ay nagpapatatag ng asal at naglilihis mula sa panlabas na pag-uudyok tungo sa disiplinado at etikal na pamumuhay.
व्यास उवाच
The body is a ‘city of nine gates,’ but the true ruler within is the Lord/inner Self. Recognizing this indwelling sovereignty supports niyama (discipline) and vaśitva (self-mastery), encouraging ethical restraint rather than being driven by the senses.
Vyāsa states a metaphysical instruction: the Supreme, as the Lord of all beings, is present within embodied existence. Using the image of entering the nine-gated city, he describes the haṁsa (inner self) as steady and self-controlled, framing a contemplative teaching rather than an external event.