Vānaprastha-vṛtti and the Transition toward the Fourth Āśrama (वानप्रस्थवृत्तिः चतुर्थाश्रमोपक्रमश्च)
त्यागसूक्ष्मानुग: क्षेम्य: शौचगो ध्यानगोचर: । जीवयुक्तो रथो दिव्यो ब्रह्मलोके विराजते
tyāga-sūkṣmānugaḥ kṣemyaḥ śaucago dhyānagocaraḥ | jīvayukto ratho divyo brahmaloke virājate ||
Wika ni Vyāsa: “Ang banal na karwaheng ito, na kaisa ng buhay na sarili, ay nagniningning sa Brahmaloka. Sinusundan ito ng maselang katangian ng pagtalikod, nagdudulot ng tunay na kapakanan at kaligtasan, kumikilos sa kadalisayan, at gumagala sa saklaw ng pagninilay. Sa larawang ito, ang disiplinadong pamumuhay—ginagabayan ng kaalaman at pinipigil ang mga pandama—ang nagiging sasakyang nagdadala sa nakakabatid na may katawan lampas sa pag-ikot ng daigdig tungo sa pinakamataas na katotohanan.”
व्यास उवाच
The verse teaches that liberation-oriented life is an inner ‘chariot’: when guided by meditation, purity, and especially subtle renunciation (tyāga), the jīva becomes fit to abide in Brahmaloka—i.e., to attain the highest spiritual state. Ethical discipline and contemplative knowledge are presented as the practical vehicle of transcendence.
Vyāsa continues an extended allegory describing yoga and self-mastery as a chariot with parts corresponding to virtues, faculties, and guiding principles. This particular verse concludes the image by stating the chariot’s qualities—welfare-bringing, pure, meditation-ranged, attended by renunciation—and its destination: it shines in Brahmaloka, implying successful ascent of the self through disciplined practice.