Yoga-kṛtya (योककृत्य) — Vyāsa on Sense-Restraint, Obstacles, and Brahman-Realization
व्यासजी कहते हैं--बेटा! तेजोमय ब्रह्म ही सबका बीज है, उसीसे यह सम्पूर्ण जगत् उत्पन्न हुआ है। उस एक ही ब्रह्मसे स्थावर और जंगम दोनोंकी उत्पत्ति होती है ।।
vyāsa uvāca—putra! tejomayaṃ brahmaiva sarvasya bījam; tasmād idaṃ samastaṃ jagad utpannam. tasminn ekasmin brahmaṇi sthāvara-jaṅgamayor ubhayor api utpattiḥ. aharmukhe vibuddhaḥ san sṛjate’vidyayā jagat. agre eva mahad-bhūtam āśu vyaktātmakam manaḥ.
Wika ni Vyāsa: “Anak ko, ang maningning na Brahman lamang ang binhi ng lahat; mula roon sumibol ang buong sansinukob. Mula sa iisang Brahman na iyon nagmumula kapwa ang di-gumagalaw at ang gumagalaw. Sa pagsisimula ng kaniyang araw, nagigising si Brahmā at sa pamamagitan ng avidyā—ang prakṛti na binubuo ng tatlong guṇa—nililikha niya ang buong daigdig. Una, nahahayag ang Dakilang Prinsipyo (mahat); mula roon ay mabilis na sumisilang ang isip (manas), ang saligan ng susunod na magaspang na paglikha.”
व्यास उवाच
All manifestation traces back to one luminous Brahman as the ultimate seed; the differentiated world (moving and unmoving) unfolds through an intermediate process in which Brahmā, at the dawn of creation, projects the cosmos via avidyā/prakṛti, with mahat appearing first and mind arising as a key support for further gross creation.
Vyāsa instructs his son in a peace-time, philosophical register, outlining a stepwise account of cosmic emanation: Brahmā awakens at the start of his day and, using the instrumentality of avidyā (the guṇa-constituted prakṛti), initiates creation—first mahat, then mind—thereby setting the stage for the rest of the universe.