Shloka 13
आत्मदर्शन-उपदेशः (Ātma-darśana Upadeśa) — Mind, Senses, and the All-pervading Self
त्रिंशन्मुहूर्त तु भवेदहश्न रात्रिश्न संख्या मुनिभि: प्रणीता । मास: स्मृतो रात््यहनी च त्रिंशत् संवत्सरो द्वादशमास उक्तः
triṁśan-muhūrtaṁ tu bhaved ahaś ca rātriś ca saṅkhyā munibhiḥ praṇītā | māsaḥ smṛto rātry-ahanī ca triṁśat saṁvatsaro dvādaśa-māsa uktaḥ ||
Wika ni Vyāsa: Ang isang araw at isang gabi na magkasama ay binubuo ng tatlumpung muhūrta—ganyan ang pagtutuos na itinakda ng mga pantas. Tatlumpung ganitong araw-gabi ang inaalala bilang isang buwan, at labindalawang buwan ang ipinahahayag na isang taon. Sa gayon, inilatag ng marurunong ang nasusukat na kaayusan ng panahon para sa disiplinadong pamumuhay at tungkuling pangritwal.
व्यास उवाच
Educational Q&A
The verse teaches the traditional, sage-established reckoning of time—30 muhūrtas per full day-night, 30 day-nights per month, and 12 months per year—supporting orderly dharma, ritual timing, and disciplined life.
In Śānti Parva’s instructional setting, Vyāsa explains a standard calendrical framework, defining basic time units (muhūrta, day-night, month, year) as accepted by the sages.