Shloka 37
ब्राह्मणस्य पूर्वतरा वृत्तिः — The Earlier Ideal Conduct of a Brahmana
River-of-Saṃsāra Metaphor
कथमस्मद्विधो नाम जानन् लोकप्रवृत्तय: । कालेनाभ्याहत: शोचेन्मुहोद् वाप्यथ विशभ्रमेत्
katham asmad-vidho nāma jānan loka-pravṛttayaḥ | kālenābhyāhataḥ śocen muho vāpy atha viśabhramet ||
Wika ni Bhīṣma: “Paano magagawa ng isang tulad ko—na nakauunawa sa takbo ng daigdig—na ituring kang pinakamahalaga? Sapagkat alam ko na ang pag-angat at pagbagsak ay mula sa Panahon (kapalaran, puwersa ng hinog na bunga ng gawa). Ang nilalang na tinamaan ng Panahon ay maaaring malugmok sa dalamhati, mahulog sa pagkalito ng isip, o maligaw sa pag-unawa.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
That worldly elevation and decline are governed by Kāla (Time/fate), and therefore one should not overvalue personal importance; when struck by Time, beings naturally fall into grief, delusion, or confusion.
Bhishma, instructing in the Shanti Parva, reflects on how understanding the world’s course leads to a sober view: suffering and mental disturbance arise when Time turns against a person, so one should interpret events through the lens of Kāla rather than ego or personal blame.