Shloka 2
ब्राह्मणस्य पूर्वतरा वृत्तिः — The Earlier Ideal Conduct of a Brahmana
River-of-Saṃsāra Metaphor
त्वं हि नः परमो वक्ता लोके5स्मिन् भरतर्षभ । एतदू भवन्तं पृच्छामि तनमे त्वं वक्तुमहसि,युधिष्ठिरने पूछा--भूपाल! जो मनुष्य बन्धु-बान्धवोंका अथवा राज्यका नाश हो जानेपर घोर संकटमें पड़ गया हो, उसके कल्याणका क्या उपाय है? भरतश्रेष्ठ! इस संसारमें आप ही हमारे लिये सबसे श्रेष्ठ वक्ता हैं; इसलिये यह बात आपसे ही पूछता हूँ। आप यह सब मुझे बतानेकी कृपा करें
tvam hi naḥ paramo vaktā loke 'smin bharatarṣabha | etad eva bhavantaṃ pṛcchāmi tan me tvaṃ vaktum arhasi ||
Wika ni Bhishma: “Tunay nga, ikaw ang pinakadakilang tagapagsalita para sa amin sa mundong ito, O pinakamainam sa angkan ng Bharata. Kaya ito mismong bagay ang itinatanong ko sa iyo; karapat-dapat kang magpaliwanag nito sa akin.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the dharmic method of learning: recognizing a qualified authority and approaching them with respectful inquiry. Ethical guidance is sought from one deemed ‘foremost’ in wisdom and speech.
In the Shanti Parva’s instructional setting, Bhishma addresses Yudhishthira (as ‘bharatarṣabha’) and frames a question by acknowledging him as the best expounder, requesting him to explain the matter at hand.