Shloka 13
प्रलय-प्रक्रिया (Pralaya Process) — Guṇa-Withdrawal and Pratisaṃcara
Devanagari script
ब्रह्मण्यो<यं पुरा भूत्वा सत्यवादी जितेन्द्रिय: । अभ्यसूयद् ब्राह्मणानामुच्छिष्ट श्षास्पृशद् घृतम्
Translation
Noong una, siya’y naging tagapangalaga ng mga brāhmaṇa, nagsasalita ng katotohanan, at nakapigil sa mga pagnanasa ng mga pandama. Ngunit nang maglaon, nagkaroon siya ng masamang tingin at inggit laban sa mga brāhmaṇa, at hinipo pa ang ghee (nilinaw na mantikilya) gamit ang kamay na marumi dahil sa nahawakang tira-tirang pagkain.
Word by Word
ब्रह्मण्यःdevoted to Brahmins / pious
ब्रह्मण्यः:
Karta
TypeAdjective
Rootब्रह्मण्य
FormMasculine, Nominative, Singular
अयम्this (man)
अयम्:
Karta
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine, Nominative, Singular
पुराformerly
पुरा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootपुरा
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
Karta
TypeVerb
Rootभू
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral)
सत्यवादीtruth-speaking
सत्यवादी:
Karta
TypeAdjective
Rootसत्यवादिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
जितेन्द्रियःself-controlled (one who has conquered the senses)
जितेन्द्रियः:
Karta
TypeAdjective
Rootजितेन्द्रिय
FormMasculine, Nominative, Singular
अभ्यसूयत्he became censorious / he found fault
अभ्यसूयत्:
Karta
TypeVerb
Rootअभि+असूय
FormImperfect (लङ्), 3rd, Singular, Parasmaipada
ब्राह्मणानाम्of the Brahmins / toward Brahmins
ब्राह्मणानाम्:
Sampradana
TypeNoun
Rootब्राह्मण
FormMasculine, Genitive, Plural
उच्छिष्टleftover; defiled (by eating)
उच्छिष्ट:
Karma
TypeAdjective
Rootउच्छिष्ट
FormNeuter, Accusative, Singular
हस्तhand
हस्त:
Karma
TypeNoun
Rootहस्त
FormMasculine, Accusative, Singular
अस्पृशत्he touched
अस्पृशत्:
Karta
TypeVerb
Rootस्पृश्
FormImperfect (लङ्), 3rd, Singular, Parasmaipada
घृतम्ghee
घृतम्:
Karma
TypeNoun
Rootघृत
FormNeuter, Accusative, Singular
Speaker
शक्र उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes