कालनिर्णयः, युगधर्मवर्णनम्, सृष्टिक्रमश्च
Time-Reckoning, Yuga-Dharma, and the Sequence of Creation
जिसे सदबुद्धि प्राप्त होती है, वह पुरुष उस बुद्धिके द्वारा सारे पापोंको नष्ट कर देता है। पापहीन होनेपर उसे सत्त्वगुणकी प्राप्ति होती है और सत्त्वगुणमें स्थित होकर वह सात््विक प्रसन्नता प्राप्त कर लेता है ।।
śakra uvāca: yasya sadbuddhiḥ prāpyate sa puruṣas tayā buddhyā sarvāṇi pāpāni nāśayati | pāpahīnaḥ san sattvaguṇam avāpnoti, sattvaguṇe sthitaś ca sāttvikīṁ prasannatāṁ labhate || tataḥ tu ye nivartante jāyante vā punaḥ punaḥ | kṛpaṇāḥ paritapyante tair athair abhichoditāḥ || ye mandabuddhayaḥ mānavāḥ sattvaguṇāt bhraśyanti te punar punar asmin saṁsāre jāyante, rajo-guṇa-janitaiḥ kāma-krodhādibhiḥ doṣaiḥ preritāḥ sadā santapyante |
Wika ni Śakra: “Kapag natamo ng tao ang wastong pag-unawa, winawasak niya ang lahat ng kasalanan sa pamamagitan ng mismong talinong iyon. Sa pagiging walang sala, nakakamit niya ang sattva; at sa pananatili sa sattva, dumarating siya sa payapang ligayang sāttvika. Ngunit yaong mga nahuhulog mula sa mataas na kalagayang iyon ay muling isinisilang nang paulit-ulit. Kaawa-awa at makitid ang loob, itinutulak ng mga puwersang iyon (ng pagnanasa at iba pa), sila’y laging sinusunog ng pagdurusa. Kaya ang mga taong mapurol ang isip na nalilihis sa sattva ay paulit-ulit na bumabalik sa makamundong kapanganakan, at, udyok ng mga kapintasan na bunga ng rajas—pagnanasa, galit, at iba pa—nanatiling walang humpay na pinahihirapan.”
श॒क्र उवाच
Right understanding (sadbuddhi) purifies a person by destroying moral demerit; purity leads to the rise of sattva and to serene joy. Losing sattva through dullness and passion results in repeated rebirth and ongoing suffering driven by rajas-born faults like desire and anger.
In Śānti Parva’s instruction on conduct and inner qualities, Śakra (Indra) explains a moral-psychological chain: discernment leads upward to purity and sattvic peace, while falling into rajas through lack of discernment leads to cyclical rebirth and torment.