Shloka 16
अध्याय २२० — बलिवासवसंवादः
Bali–Vāsava Dialogue on Kāla and Steadfastness
न हृष्यति महत्यर्थे व्यसने च न शोचति । स वै परिमितप्रज्ञ: स दान्तो द्विज उच्यते
na hṛṣyati mahāty arthe vyasane ca na śocati | sa vai parimitaprajñaḥ sa dānto dvija ucyate ||
Wika ni Bhīṣma: Ang hindi nagbubunyi sa pagdating ng malaking yaman o tagumpay, at hindi rin nalulugmok sa dalamhati kapag dumarating ang kapahamakan—siya ang tinatawag na dvija na may sukat na karunungan at napasuko ang mga pandama. Pinupuri ng aral ang katatagang panloob: ang paghinog sa asal ay hindi nasusukat sa natamo o nawala, kundi sa isip na pantay at may disiplina sa ginhawa at dalamhati.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
True refinement is equanimity: do not become intoxicated by great gains, and do not collapse into sorrow in misfortune. Such balance indicates measured wisdom (parimitaprajñā) and sense-mastery (dānta), which Bhīṣma presents as marks of a truly noble ‘dvija’ in conduct.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on dharma and right conduct after the war. Here he defines a hallmark of the disciplined person: steadiness of mind amid prosperity and adversity.