Shloka 1
अर्जुनस्य युधिष्ठिरं प्रति क्षात्रधर्मोपदेशः | Arjuna’s Counsel to Yudhiṣṭhira on Kṣatra-Dharma
ऑपन---र< बछ। ] अत्ऑफाए:म दाविशोद्ध्याय: क्षत्रियधर्मकी प्रशंसा करते हुए अर्जुनका पुनः राजा युधिष्ठिरको समझाना वैशम्पायन उवाच अस्मिन्नेवान्तरे वाक्यं पुनरेवार्जुनोडब्रवीत् । निर्विण्णमनसं ज्येष्ठटमिदं भ्रातरमच्युतम्,वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! इसी बीचमें देवस्थानका भाषण समाप्त होते ही अर्जुनने खिन्नचित्त होकर बैठे हुए तथा कभी धर्मसे च्युत न होनेवाले अपने बड़े भाई युधिष्ठिससे इस प्रकार कहा--
Vaiśampāyana uvāca: asminn evāntare vākyam punar evārjuno ’bravīt | nirviṇṇa-manasaṃ jyeṣṭham idaṃ bhrātaram acyutam ||
Sinabi ni Vaiśampāyana: “O Janamejaya, sa sandaling iyon—nang matapos ang naunang talumpati—muling nagsalita si Arjuna sa kaniyang panganay na kapatid. Nang makita niyang si Yudhiṣṭhira ay nakaupo sa dalamhati, ngunit hindi kailanman lumilihis sa dharma, nagsalita si Arjuna upang patatagin ang kaniyang loob at muling pagtibayin ang tungkuling panghari ng isang kṣatriya.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse sets up Arjuna’s ethical counsel: even amid sorrow, a ruler must remain anchored in dharma, and kṣatriya-duty (responsible kingship and protection of order) is to be reaffirmed rather than abandoned due to dejection.
In the frame narration, Vaiśampāyana tells Janamejaya that after a prior speech ends, Arjuna again speaks—addressing his eldest brother Yudhiṣṭhira, who is sitting dispirited yet steadfast in dharma—preparing to persuade him regarding royal duty.