Śakra–Namuci-saṃvāda: Śoka-nivāraṇa and Daiva-vicāra
Indra and Namuci on grief, composure, and inevitability
यद् यदागमसंयुक्त न कृच्छुमनुपश्यति । अथ तत्राप्युपादत्ते तमोडव्यक्तमिवानृतम्
yad yad āgama-saṁyuktaṁ na kṛcchram anupaśyati | atha tatrāpy upādatte tamoḍa-vyaktam ivānṛtam ||
Wika ni Bhīṣma: “Anumang kalagayang kaugnay ng mga bakas ng nakaraang karanasan, hindi nakikita ng tao ang hirap nito bilang hirap. Maging doon, kumakapit siya sa isang huwad na pagkakasiya—natatakpan ng tamas, malabo na wari’y di pa nahahayag. Kaya, tulad ng nananaginip na di nakikita ang pagdurusa bilang lantad na totoo, ang nasa mahimbing na tulog ay dumaraan pa rin sa isang ilusyon na ‘ligaya’ na isinilang ng tamas.”
भीष्म उवाच
That the mind can fail to recognize suffering when it is veiled by tamas and habitual impressions; even in deep sleep one may ‘experience’ a kind of false, indistinct contentment that is not true well-being.
In the Śānti Parva’s instruction, Bhīṣma continues teaching about the nature of mind and experience, using sleep/dream imagery to show how delusion can make hardship seem absent and can present an illusory sense of ease.