Śakra–Namuci-saṃvāda: Śoka-nivāraṇa and Daiva-vicāra
Indra and Namuci on grief, composure, and inevitability
यत् तमोपहतं चित्तमाशु संहारम ध्रुवम् । करोत्युपरमं काये तदाहुस्तामसं बुधा:
yat tamopahataṁ cittam āśu saṁhāram dhruvam | karoty uparamaṁ kāye tad āhus tāmasaṁ budhāḥ ||
Wika ni Bhishma: “Sa mahimbing na tulog, kapag ang isip ay natabunan ng tamas, agad at di-maiiwasang umurong—pinapatigil ang kilos at liwanag ng kamalayan—at sa sandaling panahon ay pinatitigil ang gawain ng mga pandama sa loob ng katawan. Ang ginhawang nadarama noon ay tinatawag ng marurunong na ‘kaligayahang tamasiko’: aliw na hindi mula sa linaw o kabutihan, kundi mula sa pamamanhid at bigat ng pagtulog.”
भीष्म उवाच
Pleasure can arise from different mental qualities; the comfort felt when the mind is dulled by tamas and the senses shut down (as in sleep or stupor) is classified as tamasic—pleasant in sensation but rooted in ignorance and inertia rather than clarity or ethical excellence.
In Shanti Parva’s instruction on conduct and inner life, Bhishma explains to Yudhiṣṭhira how to discern kinds of happiness by their causes, here describing the tamasic type associated with mental darkness and sleep-like cessation of activity.