Shloka 9
इन्द्र–बलि संवादः
The Dialogue of Indra and Bali on Fortune, Humility, and Restraint
गुणानामपि यद्येतत् कर्मणा चाप्युपस्थितम् । तत् तत् शंसन्ति भूतानि मनो यद्धावितं यथा
guṇānām api yady etat karmaṇā cāpy upasthitam | tat tat śaṃsanti bhūtāni mano yad dhāvitaṃ yathā ||
Wika ni Bhishma: Maging sa mga guṇa, kapag sa pamamagitan ng gawa (karma) ay sumibol ang isang tiyak na hilig—sattva, rajas, o tamas—ang mga nilalang ay nagpapakita ayon doon. Kung paanong ang isip ay naitulak at naimprenta ng karma, gayon din sa panaginip ang mga maseselang sangkap ay nagpapamalas ng mga anyong tumutugma. Kaya ang mga hugis na nakikita sa panaginip ay sumusunod sa pagkakahubog ng isip ng sattva, rajas, o tamas at ng mga gawang nagkulay dito.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Dream-experiences and inner perceptions reflect the mind’s conditioning: actions (karma) and the dominant guṇa (sattva/rajas/tamas) impress the mind, and corresponding forms are manifested in subtle experience such as dreams.
In the Śānti Parva’s instruction, Bhīṣma explains to the listener how mental impressions arise: depending on the guṇas activated by one’s deeds, the mind is driven in certain patterns, and those patterns appear as specific forms in dream.