इन्द्र–बलि संवादः
The Dialogue of Indra and Bali on Fortune, Humility, and Restraint
ज्ञानाभ्यासाज्जागरणं जिज्ञासार्थमनन्तरम् | विज्ञानाभिनिवेशात्तु स जागर्त्यनिशं सदा
jñānābhyāsāj jāgaraṇaṃ jijñāsārtham anantaram | vijñānābhiniveśāt tu sa jāgarty aniśaṃ sadā ||
Wika ni Bhishma: “Sa patuloy na pagsasanay sa tunay na kaalaman, ang tao’y unang nagkakaroon ng gawi ng mapagmatyag na pagkamulat. Pagkaraan, ang pagkamulat ay nagiging kailangang-kailangan para sa pagsisiyasat at pagninilay. Ngunit ang matatag na nakaugat sa natamo at napatunayang karunungan ay nananatiling gising nang walang patid—naninirahan sa Brahman.”
भीष्म उवाच
Bhishma outlines a progression: (1) disciplined study and practice of knowledge cultivates inner wakefulness, (2) that wakefulness matures into sustained inquiry (jijñāsā), and (3) when inquiry culminates in realized wisdom (vijñāna), one abides in constant spiritual alertness—steadfast in Brahman.
In the Shanti Parva’s instruction on dharma and liberation, Bhishma continues advising Yudhishthira by describing how a seeker’s inner life evolves from learning, to inquiry, to stable realization—using “wakefulness” as a metaphor for sustained awareness and freedom from ignorance.