Vyaktāvyakta-Viveka and Nivṛtti as Paramā Gati
Manifest–Unmanifest Discrimination and the Supreme Path of Withdrawal
स तु देहाद् यथा देहं त्यक्त्वान्यं प्रतिपद्यते । तथान्यं सम्प्रवक्ष्यामि भूतग्रामं स्वकर्मजम्
sa tu dehād yathā dehaṁ tyaktvānyaṁ pratipadyate | tathānyaṁ sampravakṣyāmi bhūtagrāmaṁ svakarmajam ||
Wika ni Bhishma: “Kung paanong ang sarili na nasa katawan ay lumilisan sa isang katawan at nakakamit ang iba, gayon ko rin ipaliliwanag sa iyo kung paano ang karamihan ng mga nilalang—na nalilikha ayon sa sariling karma—ay dumarating upang magtaglay ng panibagong katawan.”
भीष्म उवाच
The verse teaches transmigration: the embodied self leaves one body and takes another, and embodiment occurs in accordance with one’s own karma; moral causality governs the conditions of rebirth.
In the Shanti Parva’s instruction on dharma and liberation-oriented topics, Bhishma continues his discourse, announcing that he will explain how beings, shaped by their actions, come to assume new bodies after leaving the old.