Previous Verse
Next Verse

Shloka 7

Varāha-avatāra: Viṣṇu’s subterranean intervention and the cosmic nāda (Śānti-parva 202)

यद्‌ व्याप्यभूद्‌ व्यापकं साधकं च यन्मन्त्रवत्‌ स्थास्यति चापि लोके | यः सर्वहेतु:ः परमात्मकारी तत्‌ कारणं कार्यमतो यदन्यत्‌,श्रुतिके कथनानुसार जो व्यापक, व्याप्प और उनका साधन है, जो सम्पूर्ण लोकमें सदा ही स्थित रहनेवाला कूटस्थ, सबका कारण और स्वयं ही सब कुछ करनेवाला है, वही परम कारण है। उसके सिवा जो कुछ है, सब कार्यमात्र है

yad vyāpyabhūd vyāpakaṃ sādhakaṃ ca yanmantravat sthāsyati cāpi loke | yaḥ sarvahetuḥ paramātmakārī tat kāraṇaṃ kāryam ato yad anyat ||

Ipinaliwanag ni Bhishma na ang pinakadakilang simulain ay yaong lumalaganap sa lahat at siya ring lubos na lumalaganap; siya rin ang kasangkapan kung saan natutupad ang mga bagay; at, gaya ng banal na mantra, nananatiling matatag sa daigdig. Siya ang pangkalahatang sanhi at ang panloob na Sarili na nagpapangyari sa lahat. Siya lamang ang sukdulang sanhi; ang anumang hiwalay sa kanya ay pawang bunga lamang—nakasalalay at pangalawa.

यत्that which
यत्:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
व्याप्यhaving pervaded
व्याप्य:
Karana
TypeVerb
Rootव्याप्
Formल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral here)
अभूत्became/was
अभूत्:
Karta
TypeVerb
Rootभू
FormAorist (लुङ्), 3rd, Singular, Parasmaipada
व्यापकंall-pervading
व्यापकं:
Karma
TypeAdjective
Rootव्यापक
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
साधकंaccomplishing/agentive (means of accomplishment)
साधकं:
Karma
TypeNoun/Adjective
Rootसाधक
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
यत्that which
यत्:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
मन्त्रवत्like a mantra / as if (by) mantra
मन्त्रवत्:
TypeIndeclinable
Rootमन्त्रवत्
स्थास्यतिwill stand/remain
स्थास्यति:
Karta
TypeVerb
Rootस्था
FormFuture (लृट्), 3rd, Singular, Parasmaipada
and
:
TypeIndeclinable
Root
अपिalso/even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
लोकेin the world
लोके:
Adhikarana
TypeNoun
Rootलोक
FormMasculine, Locative, Singular
यःwho/that (he) who
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
सर्वहेतुःcause of all
सर्वहेतुः:
Karta
TypeNoun
Rootसर्वहेतु
FormMasculine, Nominative, Singular
परमात्मकारीmaker/agent of the Supreme Self (i.e., producing/manifesting as the supreme self)
परमात्मकारी:
Karta
TypeAdjective
Rootपरमात्मकारिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
तत्that
तत्:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
कारणंcause
कारणं:
Karma
TypeNoun
Rootकारण
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
कार्यम्effect / what is to be done / product
कार्यम्:
Karma
TypeNoun/Adjective
Rootकार्य
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
अतःtherefore/from that
अतः:
TypeIndeclinable
Rootअतः
यत्that which
यत्:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
अन्यत्other (than that)
अन्यत्:
Karma
TypeAdjective/Pronoun
Rootअन्य
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
P
Paramātman