Shloka 226
Jñāna-yoga and Karma-phala: Manu–Bṛhaspati on Akṣara and the Limits of Mantra
सुशृतं पायसे ब्रूयाद् यवाग्वां कूसरे तथा । भोजन करानेके पश्चात् दाता पूछे कि क्या भोजन सम्पन्न हो गया? ब्राह्मण उत्तर दे कि सम्पन्न हो गया। इसी प्रकार जल पिलानेके बाद दाता पूछे तृप्ति हुई क्या? ब्राह्मण उत्तर दे कि अच्छी तरह तृप्ति हो गयी। खीर खिलानेके बाद जब यजमान पूछे कि अच्छा बना था न? तब ब्राह्मण उत्तर दे बहुत अच्छा बना था। इसी प्रकार जौका हलुआ और खिचड़ी खिलानेके बाद भी प्रश्न और उत्तर होना चाहिये
suśṛtaṃ pāyase brūyād yavāgvāṃ kūsare tathā |
Sabi ni Bhishma: Kapag naihain ang kheer (kaning may gatas) na mahusay ang pagkakaluto, dapat sabihin ng Brahmin, “Maayos ang pagkakaluto.” Gayundin tungkol sa yavāgū (malabnaw na lugaw) at kūsara (pagkaing mula sa sebada), nararapat ang wastong palitan ng tanong at sagot: matapos pakainin, tatanungin ng nagkakaloob kung natapos nang wasto ang pagkain, at sasagot ang Brahmin na natapos na; matapos magbigay ng tubig, tatanungin kung nakamit ang kasiyahan, at sasagot ang Brahmin na lubos siyang nasiyahan; matapos ihain ang kheer, kapag tinanong ng punong-abala kung maganda ang pagkakagawa, dapat sumagot ang Brahmin na napakaganda. Sa gayon din, matapos ihain ang matamis na sebada at mga pagkaing tulad ng khicṛī, dapat panatilihin ang magalang na tanong at sagot—upang ang pagtanggap sa panauhin ay maganap nang ganap sa paggalang, pasasalamat, at kaayusang ayon sa dharma.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Dharma in hospitality is completed not only by giving food and water but also by maintaining courteous, truthful, and reassuring speech between host and guest—so the act of giving is sealed with respect and gratitude.
Bhishma instructs on proper meal etiquette: the host asks whether the guest has eaten and is satisfied, and the Brahmin guest responds appropriately, praising the well-prepared dishes such as pāyasa, yavāgū, and kūsara.