Shloka 13
जापक–इक्ष्वाकु–सत्यविवादः
The Jāpaka, Ikṣvāku, and the Dispute on Truth and Merit
इस विषयमें ये श्लोक प्रसिद्ध हैं-- जिस गृहस्थके दरवाजेसे कोई अतिथि भिक्षा न पानेके कारण निराश होकर लौट जाता है, वह उस गृहस्थको अपना पाप दे उसका पुण्य लेकर चला जाता है ।।
bharadvāja uvāca | asmin viṣaye ime ślokāḥ prasiddhāḥ— yasya gṛhasthasya dvārāt kaścid atithiḥ bhikṣām alabhitvā nirāśaḥ pratinivartate, sa tasmai gṛhasthāya svaṃ pāpaṃ dattvā tasya puṇyaṃ gṛhītvā gacchati || api cātra yajñakriyābhiḥ devatāḥ prīyante | nivāpena pitaraḥ | vidyābhyāsa-śravaṇa-dhāraṇena ṛṣayaḥ | apatyotpādanena prajāpatiḥ iti |
Sinabi ni Bharadvāja: “Sa bagay na ito, tanyag ang mga taludtod na ito: kung may panauhing umalis sa pintuan ng isang maybahay na bigo at walang natanggap na limos, ang panauhing iyon ay aalis matapos ipasa ang sariling kasalanan sa maybahay at dalhin ang merito ng maybahay. Bukod dito, sa yugto ng buhay ng maybahay, nalulugod ang mga deva sa mga ritwal na handog (yajña); ang mga ninuno sa mga alay at pagbubuhos ng handog; ang mga ṛṣi sa pakikinig, pagsasanay, at pag-iingat sa banal na kaalaman; at si Prajāpati sa pag-aanak ng supling.”
भरद्वाज उवाच
Educational Q&A
A householder must not let a guest depart unserved; neglecting hospitality causes the householder to lose merit and incur the guest’s demerit. The verse also summarizes the householder’s key obligations: sacrifice for the gods, offerings for ancestors, study for the seers, and procreation for Prajāpati.
Bharadvāja is instructing on gṛhastha-dharma within the Śānti Parva’s ethical discourse, using a well-known maxim about the moral consequences of refusing alms to a guest and then listing how different sacred stakeholders (gods, ancestors, seers, Prajāpati) are satisfied through specific household duties.