Previous Verse
Next Verse

Shloka 2

ध्यानयोगवर्णनम्

Description of the Path of Meditation

न शरीराश्रितो जीवस्तस्मिन्‌ नष्टे प्रणश्यति । समिधामिव दग्धानां यथानिनिर्दश्यते तथा,शरीरके आश्रयसे रहनेवाला जीव उसके नष्ट होनेपर भी नष्ट नहीं होता है। जैसे समिधाओंके आश्रित हुई आग उनके जल जानेपर भी देखी जाती है, उसी प्रकार जीवकी सत्ताका भी प्रत्यक्ष अनुभव होता है

na śarīrāśrito jīvas tasmin naṣṭe praṇaśyati | samidhām iva dagdhānāṁ yathāgnir nirdiśyate tathā |

Wika ni Bharadvāja: “Ang jīva ay hindi tunay na nakasalalay sa katawan; kapag nasira ang katawan, hindi nasisira ang sarili. Gaya ng apoy—bagaman sinusuportahan ng panggatong—kahit masunog ang mga patpat, nakikilala pa rin ang apoy; gayon din, ang katotohanan ng jīva ay natatanto na nagpapatuloy lampas sa pagguho ng katawan.”

not
:
TypeIndeclinable
Root
शरीराश्रितःdependent on the body / residing in the body
शरीराश्रितः:
TypeAdjective
Rootशरीर-आश्रित
FormMasculine, Nominative, Singular
जीवःthe living self (jiva)
जीवः:
Karta
TypeNoun
Rootजीव
FormMasculine, Nominative, Singular
तस्मिन्in that (body)
तस्मिन्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Locative, Singular
नष्टेwhen (it is) destroyed
नष्टे:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootनष्ट
FormNeuter, Locative, Singular
प्रणश्यतिperishes
प्रणश्यति:
TypeVerb
Rootप्र-नश्
FormPresent, Indicative, Third, Singular, Parasmaipada
समिधाम्of the fuel-sticks
समिधाम्:
TypeNoun
Rootसमिध्
FormFeminine, Genitive, Plural
इवlike
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
दग्धानाम्of (those) burnt
दग्धानाम्:
TypeAdjective
Rootदग्ध
FormFeminine, Genitive, Plural
यथाas / just as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
अनिर्दश्यतेis seen / is perceived
अनिर्दश्यते:
TypeVerb
Rootअनु-√दृश्
FormPresent, Indicative, Third, Singular, Atmanepada
तथाso / likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा

भरद्वाज उवाच

B
Bharadvāja
J
jīva (individual self)
Ś
śarīra (body)
A
agni (fire)
S
samidh (kindling/fuel sticks)