Varṇa-lakṣaṇa and Ātma-saṃyama (Marks of Social Conduct and Self-Restraint) | वर्णलक्षणम् एवं आत्मसंयमः
सम्मानश्चावमानश्ष लाभालाभौ क्षयोदयौ । प्रवृत्ता विनिवर्तन्ते विधानान्ते पुनः पुन:
sammānaś cāvamānaś ca lābhālābhau kṣayodayau | pravṛttā vinivartante vidhānānte punaḥ punaḥ ||
Wika ni Bhishma: “Karangalan at kahihiyan, pakinabang at pagkalugi, pagbulusok at pag-angat—kapag naitulak na sa pag-ikot, ang mga kalagayang ito’y paulit-ulit na bumabalik kapag natatapos ang itinakdang daloy. Kaya huwag magpagalaw sa mga salungatan ng daigdig; manatiling matatag sa dharma, yamang ang mga pagbabago’y umiikot at pinamamahalaan ng kaayusan ng mga bagay.”
भीष्म उवाच
Worldly opposites—honor/dishonor, gain/loss, decline/rise—are not permanent. They recur in cycles and reverse when their allotted course ends; hence one should cultivate steadiness and not abandon dharma due to changing external conditions.
In the Shanti Parva’s instruction section, Bhishma continues advising Yudhishthira on righteous conduct and mental steadiness after the war, emphasizing that social and material fortunes fluctuate according to the ordained order and should not disturb one’s ethical resolve.