Adhyāya 179 — Bharadvāja’s Reductionist Inquiry into Jīva and Pañcabhūta Dissolution
गृहारम्भो हि दुःखाय न सुखाय कदाचन । सर्प: परकृतं वेश्म प्रविश्य सुखमेधते
gṛhārambho hi duḥkhāya na sukhāya kadācana | sarpaḥ parakṛtaṃ veśma praviśya sukham edhate ||
Wika ni Bhīṣma: “Ang pagsisimula at pag-aasikaso ng sambahayan ay tunay na sanhi ng pagdurusa, hindi kailanman ng pangmatagalang ligaya. Tingnan ang ahas: pumapasok ito sa tirahang ginawa ng iba at namumuhay roon nang payapa.” Sa aral na ito, pinupuri ni Bhīṣma ang di-pagkapit at kalayaang malayo sa bigat ng pag-aangkin, at ginagawang “guro” ang ahas sa pamumuhay na walang pagmamay-ari.
भीष्म उवाच
Bhishma teaches that attachment to building and owning a home brings ongoing trouble and anxiety, whereas freedom from possessiveness—living lightly without ‘mine-ness’—supports peace. The snake exemplifies using what is available without the burden of acquisition.
In Bhishma’s instruction during the Shanti Parva, he uses a brief analogy: a snake comfortably occupies a dwelling made by others. The point is to counsel a life of minimal entanglement and to discourage obsession with house-building and property.