मृत्यु-काल-प्रबोधनम् (Instruction on Mortality, Time, and Truth) — Mahābhārata, Śānti-parva 169
इति श्रीमहाभारते शान्तिपर्वणि आपद्धर्मपर्वणि कृतघ्नोपाख्याने अष्टषष्ट्यधिकशततमो< ध्याय:
iti śrīmahābhārate śāntiparvaṇi āpaddharmaparvaṇi kṛtaghnopākhyāne aṣṭaṣaṣṭyadhikaśatatamo 'dhyāyaḥ |
Sa gayon, sa Śrī Mahābhārata, sa loob ng Śānti Parva—lalo na sa bahaging tumatalakay sa dharma sa panahon ng kagipitan (Āpaddharma Parva)—nagtatapos dito ang kabanatang tinatawag na “Salaysay ng Walang Utang-na-Loob,” bilang ika-168 kabanata. Ipinahihiwatig ng balangkas na ito ang pagsasara at binibigyang-diin ang babalang etikal laban sa kawalan ng pasasalamat, lalo na kapag sinusubok ang mga pasyang moral sa gitna ng paghihirap.
भीष्म उवाच
This closing colophon frames the preceding instruction as an ethical exemplum: ingratitude (kṛtaghnatā) is a serious moral failing, and Āpaddharma discussions test how one preserves dharma even under pressure—especially by honoring benefactors and not betraying received good.
The verse is a formal end-of-chapter marker stating that the 168th chapter—centered on the ‘Kṛtaghna’ (Ungrateful) episode—has concluded within the Śānti Parva’s Āpaddharma section, in the larger Bhīṣma-to-Yudhiṣṭhira instruction cycle.